Jak kupić używaną gitarę - na co zwrócić uwagę okiem lutnika
Rynek używanych gitar to kopalnia okazji – ale też pole minowe. Przez moją poznańską pracownię przewijają się instrumenty kupione z drugiej ręki „w ciemno", które okazały się albo strzałem w dziesiątkę, albo kosztowną nauczką: pęknięty gryf, wystające progi, złamana i byle jak sklejona główka, elektronika trzeszcząca przy każdym ruchu. Dobra wiadomość jest taka, że większość poważnych wad da się wychwycić w kilka minut, jeśli wiadomo, gdzie patrzeć. W tym poradniku przeprowadzę Cię krok po kroku przez to, co sam sprawdzam, kiedy oceniam używaną gitarę – tak, żebyś kupił dobry instrument, a nie cudzy problem.
Masz na oku konkretną gitarę z drugiej ręki i nie chcesz przepłacić za ukryte usterki? Mogę obejrzeć instrument z Tobą albo doradzić przed zakupem.
Skorzystaj z doradztwa przy zakupie →Zanim obejrzysz gitarę – ustal, czego szukasz
Zdrowy rozsądek zaczyna się przed obejrzeniem instrumentu. Zastanów się, do czego gitara ma Ci służyć, jaki masz realny budżet i – co ważne – ile z tego budżetu chcesz zostawić na ewentualny serwis. Używany instrument prawie zawsze wymaga przynajmniej podstawowego ustawienia, a czasem drobnych napraw. Jeśli dopiero zaczynasz i porównujesz opcje cenowe, pomocny będzie mój przegląd rynku gitar akustycznych do 2000 zł, który pokazuje, czego można oczekiwać w danym przedziale.
Gryf – serce instrumentu
To pierwsza rzecz, którą oceniam, bo naprawy gryfu bywają najdroższe. Weź gitarę i spójrz wzdłuż gryfu od strony główki, jak przez lunetę. Gryf powinien być niemal prosty, z minimalnym, równomiernym wygięciem. Uważaj na dwie rzeczy: wyraźne „siodło" (garb) w połowie gryfu oraz skręcenie, w którym jedna strona jest wyżej od drugiej. Lekkie wygięcie koryguje się prętem napinającym, ale skręcony gryf to poważny problem.
Sprawdź pręt napinający
Poproś o możliwość zajrzenia pod osłonę pręta i delikatnego ruszenia nim kluczem. Pręt powinien mieć zapas regulacji w obie strony i pracować bez zgrzytów. Pręt „na maksie", który nie daje już nic skorygować, to sygnał ostrzegawczy – oznacza, że gryf może być trudny do prawidłowego ustawienia.
Progi – tanie w teorii, drogie w praktyce
Przesuń palcem po bokach gryfu. Wystające końcówki progów, które kłują w dłoń, to znak, że gitara była przechowywana w suchym miejscu i drewno się skurczyło. Sam w sobie to nie dramat, ale świadczy o warunkach, w jakich trzymano instrument. Spójrz też na powierzchnię progów pod strunami – głębokie wgłębienia i spłaszczenia oznaczają zużycie. Lekkie wyrówna szlif i pielęgnacja progów, ale mocno wyjeżdżone progi to koszt pełnej wymiany, który trzeba wliczyć w cenę zakupu.
Główka i miejsca łączeń – szukaj śladów napraw
To punkt, w którym najłatwiej dać się oszukać. Obejrzyj dokładnie główkę u nasady, zwłaszcza w gitarach typu Les Paul i innych z odchyloną główką – to klasyczne miejsce pęknięć. Szukaj cienkich linii, różnic w połysku lakieru, śladów doszlifowania. Sklejone złamanie nie musi być wadą dyskwalifikującą, jeśli naprawa była zrobiona porządnie, ale zawsze powinno obniżać cenę. Więcej o tym, jak taka naprawa wpływa na instrument, pisałem w tekście o złamanej główce w Les Paulu.
Nie masz pewności, co widzisz na zdjęciach z ogłoszenia?
Prześlij mi opis i fotografie interesującej Cię gitary. Często już na tym etapie da się wyłapać sygnały ostrzegawcze i oszacować, ile realnie będzie kosztowało doprowadzenie instrumentu do grania.
Sprawdź wycenę instrumentu →Korpus i konstrukcja
Obejrzyj korpus pod światło pod różnymi kątami. Drobne rysy i ślady użytkowania to norma w używanej gitarze i element negocjacji ceny, nie powód do paniki. Groźniejsze są pęknięcia biegnące przez lakier w głąb drewna – zwłaszcza w akustykach, wokół mostka i wzdłuż słojów płyty wierzchniej. W gitarach akustycznych zajrzyj też do środka przez otwór rezonansowy i sprawdź, czy ożebrowanie nie jest odklejone – odklejone belki potrafią wywołać brzęczenie i utratę głośności.
Kąt gryfu w akustykach
W gitarach akustycznych zwróć uwagę na wysokość strun i zapas w kostce mostkowej. Jeśli struny są bardzo wysoko, a kostkę już mocno obniżono, gitara może wymagać kosztownego resetu gryfu (neck reset). To jedna z droższych operacji lutniczych, więc jeśli akustyk gra się „twardo", warto to zweryfikować przed zakupem.
Elektronika w gitarach elektrycznych
Jeśli masz jak podłączyć gitarę do wzmacniacza – zrób to. Poruszaj każdym potencjometrem: trzaski i przerwy w dźwięku wskazują na zabrudzone lub zużyte potencjometry. Przełącz przetworniki we wszystkich pozycjach, sprawdź gniazdo jack, poruszając wtyczką. To zwykle tanie i wdzięczne naprawy, ale znów – powód do negocjacji. Warto pamiętać, że wiele używanych elektryków „ożywa" dopiero po serwisie, o czym piszę szerzej przy najczęstszych usterkach w gitarach elektrycznych.
Test stroju i intonacji
Nastrój gitarę i zagraj akordy zarówno nisko, jak i wysoko na gryfie. Potem zrób prosty test: porównaj flażolet na dwunastym progu z tym samym progiem przyciśniętym. Rozjazd między nimi to problem z menzurą. Sama intonacja jest ustawialna, ale bywa też objawem czegoś poważniejszego – jak to działa, rozłożyłem na czynniki pierwsze w artykule o tym, dlaczego gitara fałszuje mimo strojenia.
Kupujesz używaną gitarę? Nie kupuj kota w worku
Zanim zapłacisz, warto wiedzieć, ile naprawdę kosztuje doprowadzenie instrumentu do pełnej grywalności. Zrobię przegląd, wskażę usterki i powiem wprost, czy to okazja, czy pułapka.
Policz prawdziwy koszt zakupu
Najczęstszy błąd kupujących to patrzenie wyłącznie na cenę z ogłoszenia. Realny koszt to cena gitary plus koszt doprowadzenia jej do grania. Tania gitara wymagająca wymiany progów, resetu gryfu i serwisu elektroniki potrafi wyjść drożej niż nieco droższy, ale zadbany egzemplarz. Dlatego zawsze doliczam do ceny szacunek prac serwisowych – i namawiam Cię do tego samego. Jeśli po zakupie chcesz mieć pewność co do stanu instrumentu, warto go pokazać lutnikowi; sygnały, że gitara tego potrzebuje, zebrałem w tekście o pięciu sygnałach, że gitara potrzebuje serwisu.
Najczęstsze pytania o kupno używanej gitary
Czy warto kupować gitarę używaną?
Tak – używany rynek pozwala kupić instrument wyższej klasy za mniejsze pieniądze, a wiele gitar z wiekiem brzmi tylko lepiej. Warunek jest jeden: trzeba wiedzieć, co się ogląda, albo poprosić o pomoc kogoś, kto wie. Ukryte wady potrafią zniwelować całą oszczędność.
Na co zwrócić uwagę przy oględzinach w pierwszej kolejności?
Zacznij od gryfu i pręta napinającego, potem sprawdź progi i miejsca typowych pęknięć, takie jak nasada główki. To właśnie te elementy generują najdroższe naprawy, więc ich stan najmocniej wpływa na to, czy cena jest uczciwa.
Czy mogę wziąć lutnika na oględziny?
To jedna z najlepszych inwestycji przy droższym zakupie. W ramach doradztwa mogę ocenić instrument przed transakcją albo pomóc zdalnie na podstawie zdjęć i opisu – koszt takiej konsultacji jest znikomy wobec ryzyka przepłacenia za wadliwą gitarę.
Ile powinienem doliczyć na serwis po zakupie?
To zależy od stanu konkretnej gitary, ale zdrowym założeniem jest zarezerwowanie budżetu na przynajmniej podstawowe ustawienie instrumentu. Dokładną kwotę najlepiej oszacować po diagnozie – wtedy wiadomo, co jest niezbędne, a co opcjonalne.
Sklejona główka albo naprawiane pęknięcie – kupować czy uciekać?
Nie zawsze uciekać. Dobrze wykonana naprawa potrafi być trwała i niezauważalna w grze, ale zawsze powinna znacząco obniżać cenę. Kluczowa jest jakość sklejenia – i tu właśnie przydaje się oko lutnika.
Podsumowanie
Kupno używanej gitary nie musi być loterią. Wystarczy uporządkowany przegląd: gryf i pręt, progi, typowe miejsca pęknięć, korpus, elektronika i test intonacji – w tej kolejności. Każdy z tych punktów mówi Ci coś o realnej wartości instrumentu i o tym, ile trzeba będzie w niego włożyć po zakupie. A jeśli stawka jest wysoka albo po prostu chcesz mieć pewność, zapraszam do mojej pracowni na Jeżycach w Poznaniu – obejrzymy gitarę razem, zanim wydasz pieniądze.
Pracownia Instrumentów – Miłosz Barczak
Serwis gitar, ukulele i mandolin w Poznaniu, na Jeżycach.
Indywidualne, rzemieślnicze podejście do każdego instrumentu.
Umów doradztwo przy zakupie →